Në zyrat e qeta të Brukselit, në korridoret e Romës dhe në tryezat e ekspertëve që studiojnë Ballkanin, po qarkullon një analizë “konfidenciale” që ndan mendjet dhe ndez debatet: kush e ka dëmtuar më shumë Shqipërinë?
Një diktator, një ideolog i tranzicionit dhe një artist i pushtetit modern.
Tre epoka, tre modelet më të forta të qeverisjes – dhe tre plagë që ende pikojnë në trupin e Shqipërisë.
ENVER HOXHA – Fajtori historik që vulosi izolimin dhe frikën
Askush nuk e diskuton dot që periudha 1945–1985 ka qenë laboratori i errët ku Shqipëria humbi dekada të tëra.
- Izolim total.
- Asgjësim i elitave.
- Ekonomi e planifikuar që i çoi shqiptarët në varfërinë më ekstreme të Europës.
- Vitet e burgjeve, internimeve dhe hetuesive që mbollën frikë brez pas brezi.
Ekspertët perëndimorë e quajnë Hoxhën “dëmi strukturor”, sepse efekti i tij u ngulit në çdo qelizë të shtetit shqiptar.
SALI BERISHA – Arkitekti i krizave që tronditën tranzicionin
Berisha erdhi me flamurin e demokracisë, por tranzicioni i viteve ’90 u shndërrua shpejt në një kronikë të përgjakshme.
- Skemat piramidale që rrëzuan shtetin në 1997.
- Institucione të dobëta e të politizuara.
- Një polarizim që vazhdon ende sot.
- Raporte të forta për korrupsion të lartë gjatë qeverisjes së dytë.
Ekspertët thonë: “Berisha nuk e shkatërroi strukturën – e sabotoi funksionimin”.
EDI RAMA – Regjisori i kapjes moderne të shtetit
Epoka e Edi Ramës nuk ka diktaturë, por ka diçka tjetër: një centralizim i heshtur dhe i sofistikuar.
- Ekonomi e lidhur me PPP-të dhe oligarkët.
- Media që raporton presion dhe ngushtim lirie.
- Emigracion masiv, sidomos i të rinjve.
- Gjyqësori i reformuar, por i akuzuar për ndikim politik.
- Shtrirje e pakufizuar e ekzekutivit në çdo sektor.
Ekspertët perëndimorë e quajnë:
“Kapja e butë – por e plotë – e shtetit”.
Kush e dëmtoi më shumë Shqipërinë?
Sipas analizës që po qarkullon nën tavolina në kryeqytetet europiane:
- Hoxha la plagën historike më të thellë.
- Berisha vendosi themelet e krizave moderne.
- Rama po e çon sistemin në një model të kontrollit të centralizuar.
Ndryshe periudha, ndryshe mjetet – por plagët bashkohen në një hartë të vetme: Shqipëria që sot kërkon ende të shërojë veten.
Nga redaksia e Çkemi News
Ne jemi lajmi që nuk fle kurrë – sepse e vërteta s’ka orar!