Publikuar më: 26 Tetor 2025
Nga redaksia e Çkemi News
Një rrëfim që ndryshon historinë
Një nga figurat më të respektuara të antikitetit, Straboni, në veprën e tij të famshme “Geographica”, ka hedhur dritë mbi një të vërtetë që për shekuj është lënë në hije: Athina – simboli i qytetërimit grek – dikur ishte një qytet pellazg.
Në një fragment të librit të tij, Straboni shkruan:
“Pellazgët ishin një popull shumë i lashtë që banonte në Greqi përpara helenëve… Athina dhe shumë qytete të tjera ishin pellazge, para se të quheshin helene.”
(Strabo, Geographica, Libri VII, përkthimi nga Loeb Classical Library)
Kush ishin Pellazgët?
Historianët i përshkruajnë Pellazgët si popull autokton të Ballkanit dhe Egjeut, shumë përpara ardhjes së helenëve.
Ata përmenden nga Herodoti, Homeri dhe Thukididi, të cilët i cilësojnë si banorët e parë të tokave që më vonë do të bëheshin greke.
Sipas studimeve moderne:
- Pellazgët kanë pasur gjuhë dhe zakone të ndryshme nga grekët e mëvonshëm.
- Kanë themeluar qendra të hershme si Dodona, Larisa, Athina e lashtë dhe qytete të tjera në Epirin, Thesalinë dhe Arkadinë.
- Disa arkeologë i lidhin me rrënjët e popujve ilirë dhe shqiptarë.
Zbulime që trondisin
Arkeologët kanë zbuluar mbetje të kulturës pre-helene në Akropol dhe rrethinat e Athinës, që datojnë përpara shekullit të 12-të p.e.s.
Këto dëshmi mbështesin idenë e Strabonit se para ardhjes së helenëve, Athina ishte një qytet me kulturë pellazge, i njohur për kultin e tokës, të natyrës dhe për figurat mitologjike që më vonë u adoptuan nga grekët.
Pse ky fakt është i rëndësishëm sot?
Nëse pohimet e Strabonit janë të sakta, atëherë rrënjët e qytetërimit grek janë më të thella dhe më të përziera me trashëgiminë ballkanike se ç’mendohet.
Kjo hap rrugën për një rishikim të historisë evropiane, ku kultura pellazge shfaqet si shtylla themelore e zhvillimit të mëvonshëm helenik.
Historianët e quajnë këtë “misterin e humbur të Pellazgëve”, që ende mbetet një nga debatet më intriguese në botën akademike.
Një kujtesë nga lashtësia
Historia e Athinës pellazge na mëson një gjë:
Asgjë në histori nuk është përfundimtare.
Duke u kthyer tek burime si Straboni, kuptojmë se e vërteta shpesh është më e lashtë dhe më e ndërlikuar se versionet që njohim.
Nga redaksia e Çkemi News
Ne jemi lajmi që nuk fle kurrë – sepse e vërteta s’ka orar!