Nëse mendoni se truri ynë është thjesht një rrjet sinapsash që punojnë në mënyrë klasike – mendoni përsëri. Një hipotezë provokuese po frymëzon shkencëtarët dhe filozofët: çfarë nëse brenda neuroneve tona, në strukturat mikroskopike të quajtura microtubules (mikrotubula), ndodhin procese kuantike që jo vetëm krijojnë ndërgjegjen, por mund të kenë lidhje me kohën dhe e ardhmja? A është e mundur që këto mikro-strukturë të jenë “çelësi” i një perceptimi të të ardhmes?
Çfarë janë mikrotubulat dhe çfarë propozohet?
- Mikrotubulat janë tubuj proteinikë të citoskeletit të një neuroni, që kanë funksione të rëndësishme në mbështetjen strukturale dhe transportin brenda qelizës.
- Sipas Roger Penrose dhe Stuart Hameroff – në teorinë e njohur si Orchestrated Objective Reduction (Orch OR) – mikrotubulat mund të çojnë përpara lloj-lloj procesesh kuantike të koherencës, superpozicionit dhe “reduktimit objektiv” të funksionit të valës, që rezultojnë në momente ndërgjegje.
- Për më tepër, teorikisht, këto procese kuantike mund të lidhen me vetë strukturën e hapësirës-kohës — duke nënkuptuar se ndërgjegjja nuk është vetëm produkt i neuroneve, por një urë drejt ligandëve më të thellë të universit.
Fakte mbështetëse interesante
- Një studim i ri njofton se fusha e veprimit e anestetikëve (barnave që “fik” ndërgjegjen) mund të jetë mikrotubulat: droga që lidhen me mikrotubulat kanë vonuar humbjen e ndërgjegjes tek minjtë, duke sugjeruar që mikrotubulat luajnë rol në vetë ndërgjegjen.
- Rishikime të fundit identifikojnë “vibra” të larta frekuence brenda mikrotubulave – gjë që i afrohet ideve për procese që janë shumë përtej rrjedhave klasike të neuroneve.
- Teoria Orch OR propozon se “momenti ndërgjegjës” ndodh në stimulime të shkurtra, diskrete – që mund të shpjegojnë pse perceptimi ynë i kohës rrjedh si një film i shpejtë
Përbindëshi i skeptizmit & kufizimet
- Shumë neuroshkencëtarë argumentojnë se truri është “i ngrohtë, i lagësht dhe i zhurmshëm” për të ruajtur gjendje kuantike të qëndrueshme – pra kohezenca kuantike brenda kopshteve të mikrotubulave është objeksion i vështirë.
- Lloje të ndryshme të kritikave thonë se nuk ka prova të mjaftueshme që mikrotubulat mund të mbajnë superpozicione të qëndrueshme në kushtet biologjike që domosdoshmërish çojnë në ndërgjegje.
A mund të jetë ky çelësi i “kapjes së së ardhmes”?
Hipoteza është jashtëzakonisht spekulative, por intriguese: nëse mikrotubulat bartin procese kuantike që lidhen me vet-kohën (psh. “kohë rrjedhëse”, “tani ndërgjegjës”) dhe nëse ndërgjegjja jonë mund të influencojë ose të lidhet me këto procese — atëherë, në teori, e ardhmja nuk është thjesht një pasqyrë e fshehur e së tashmes, por mund të jetë e lidhur me strukturat që tashmë ekzistojnë brenda nesh.
Megjithatë: nuk ka provat e forta se këto struktura mund të “kapin” të ardhmen në kuptimin e parashikimit apo perceptimit të saj para kohe në mënyrë të përdorshme. Pra, për tani mbetet një ide që duhet testuar me eksperimente rigorozë.
Në fund të ditës, ideja që mikrotubulat — kjo “mikro-arkitekturë” brenda neuroneve tona — mund të jenë porta drejt kuantikes dhe koherencës kohore, është me të vërtet intriguese. Por ajo është ende hipotezë, jo fakt i konfirmuar. Ajo na sfidon të mendojmë për ndërgjegjen tonë jo vetëm si produkt të “rrjedhave neurale”, por si pjesë e një realiteti më të gjerë ku koha, vetja dhe e ardhmja mund të lidhen në mënyra ende të pashpjeguara.
Përgatiti & përshtati: Çkemi News
Ne jemi lajmi që nuk fle kurrë – sepse e vërteta s’ka orar!