Mali i Tomorit – jo thjesht një mal, por një vend i shenjtë hyjnor që ruan misteret më të thella të historisë iliro-shqiptare
Në zemër të Shqipërisë, ngrihet hijerëndë dhe i heshtur Mali i Tomorit, një nga vendet më të shenjta që lidhet me kulte të lashta parahelenike dhe më pas me perëndinë më të fuqishme të Olimpit – Zeusin. Por ç’është e veçanta e këtij mali dhe si lidhet ai me Dodonën, orakullin më të vjetër të Shqipërisë së lashtë?
1. Zeusi i Tomorit – jo një mit grek, por një zot ilir
Historianët dhe arkeologët që kanë studiuar traditat ilire, kanë zbuluar se banorët e lashtë të këtij rajoni, para ardhjes së helenëve, i faleshin një perëndie qiellore të fuqishme, që në burime të vjetra identifikohet si Zeusi i Tomorit. Ky Zeusi nuk ishte ai i Olimpit grek, por një hyjni ilire me fuqi mbi qiellin, rrufetë dhe rendin natyror. Emri “Zeus” mund të jetë një përkthim i mëvonshëm grek i një zoti më të vjetër pellazg apo ilir.
Mali i Tomorit ishte vendi ku kjo hyjni adhurohej dhe sipas gojëdhënave, aty ndodhej një tempull i madh i ndërtuar në majë të malit, ku mbaheshin flijime dhe rite të shenjta.
2. Dodona – Orakulli misterioz dhe lidhja me Tomorin
Orakulli i Dodonës, i vendosur në Epirin e lashtë është orakulli më i vjetër i Shqiptar dhe një nga më të rëndësishmit e botës së lashtë. Sipas Herodotit, Diodori i Sicilisë dhe Plutarkut, Dodona ishte tempull pellazg dhe priftëreshat e saj – të njohura si Peleadet (bletët e shenjta) – flisnin në emër të Zeusit.
Disa teori shkencore dhe ezoterike besojnë se priftëreshat e Dodonës e merrnin shpalljen hyjnore nga Mali i Tomorit, i konsideruar si vendi ku banonte Zoti. Në lashtësi, besohej se drunjtë e shenjtë të lisit në Dodonë komunikonin me fëshfërima të erës që vinin nga Tomori.
3. Priftëreshat e Orakullit – ndërmjetëse mes njerëzve dhe hyjnive
Në Dodonë, nuk flisnin priftërinj meshkuj si në Delfi, por gra të zgjedhura që hynin në një gjendje transi dhe interpretonin mesazhet e perëndisë. Disa legjenda thonë se këto gra ishin të stërvitura në ritet e Tomorit, dhe se nga ky mal i shenjtë kishte ardhur njohuria e parë shpirtërore në Epir. Disa madje e përshkruajnë malin si një “portë qiellore” ku priftëreshat ngjiteshin për t’u pastruar dhe për të marrë energji hyjnore para se të shpallnin parashikimet e tyre.
4. Kulti i Tomorit në kohët moderne
Çdo vit, në gusht, në majën e Tomorit zhvillohet një nga ritualet më të vjetra të besimit bektashi në Ballkan, që lidhet drejtpërdrejt me kulteve të vjetra të flijimit dhe faljes. Edhe pse sot konsiderohet një rit bektashi, rrënjët janë shumë më të thella dhe të lidhura me lashtësinë ilire dhe adhurimin e hyjnisë së malit.
Përfundim: Mali i Tomorit nuk është thjesht një majë e lartë në Shqipëri – ai është një qendër e lashtë energjie dhe shenjtërie, një “Akropol i parë” i ilirëve
Dëshmitë historike, gojëdhënat dhe kulti i gjallë që vazhdon edhe sot tregojnë se Tomori është zemra shpirtërore e një qytetërimi të lashtë, ku hyjnorja zbret në tokë dhe ku zërat e priftëreshave të dikurshme ende tingëllojnë në erërat e majës.
🌀 Çkemi News do vijojë të hetojë lidhjet e pazbuluara midis kultit të Tomorit dhe rrënjëve tona të thella ilire. Ky është vetëm fillimi i një misteri që sapo ka filluar të zbulohet…