Arkivat e Vatikanit: Pse janë burimi i kaq shumë mistereve?
Arkivat Apostolike të Vatikanit — dikur të quajtura “Sekrete” — janë një nga koleksionet më të mëdha të dokumenteve historike në botë. Me më shumë se 53 kilometra raftesh, aty ruhen letra të perandorëve, mbretërve, papëve, dhe dokumente që shtrihen në mbi 12 shekuj histori.
Pikërisht për shkak të kësaj pasurie dokumentare, qarkullojnë prej dekadash teori se aty mund të fshihen:
- dokumente të humbura të perandorive të lashta,
- të dhëna për popullsitë e Ballkanit,
- shpjegime për origjinën e qytetërimeve perëndimore.
Por sa është histori… dhe sa është mit?
Origjina e Oksidentit: A ka lidhje me ilirët?
Pretendimi se “Oksidenti është i ilirëve” del shpesh në rrjetet sociale, por historianët ngrenë disa sqarime të rëndësishme:
Ilirët kanë qenë popull i rëndësishëm i Ballkanit
Ata përmenden nga autorët grekë e romakë që në shek. VI para erës sonë, dhe shtriheshin nga Dalmacia deri në Epir.
Por “Oksidenti” si koncept lind shumë më vonë
Termi “Occident” (Perëndimi) u formua në periudhën romake dhe u konsolidua në Mesjetë, lidhur me:
- Perandorinë Romake të Perëndimit
- Kishën Katolike
- zhvillimin politik e kulturor të pas Mesjetës
Pra, Oksidenti nuk lidhet drejtpërdrejt me një etni të lashtë, por me zhvillime historike, gjeopolitike dhe fetare të mijëvjeçarëve më vonë.
Çfarë roli kanë ilirët sot?
Shumë shtete të Ballkanit kanë rrënjë të përbashkëta në popullsitë ilire të lashta, por këtë studiuesit e shohin si trashëgimi historike, jo si bazë për pretendime ndaj “civilizimit perëndimor”
Po arkivat e Vatikanit? A fshehin gjë për ilirët?
Historianët që kanë pasur akses në arkiva thonë se aty:
- ka dorëshkrime mesjetare për Ballkanin,
- ka korrespondenca diplomatike mbi trojet shqiptare,
- ka dokumente për marrëdhëniet e princave arbërorë me Vatikanin,
- por nuk ka prova që ndryshojnë origjinën e “Oksidentit”.
Në vitet e fundit, qasja është bërë më transparente: studiuesit mund të kërkojnë dokumente me prenotim dhe kërkim të argumentuar shkencërisht.
Atëherë, prej nga lind miti?
Nga kombinimi i këtyre faktorëve:
- mungesa e njohjes historike,
- misteri që shoqëron çdo gjë “të fshehtë”,
- dëshira për origjinë sa më të lashtë dhe prestigjioze,
- interpretimet nacional-romantike të shekullit XX.
Këto krijojnë terren për teori të tipit “Vatikanit po i fshihen dokumente për ilirët”, të cilat nuk janë provuar kurrë.
Arkivat e Vatikanit janë të pasura me dokumente për historinë e Ballkanit — por jo prova që Oksidenti i përket ilirëve.
Ato mbeten një thesar historik, jo një kasafortë e mistereve që ndryshojnë civilizimin perëndimor.
Nga redaksia e Çkemi News
Ne jemi lajmi që nuk fle kurrë – sepse e vërteta s’ka orar!