Në zemër të bregdetit shqiptar, projekti madhor për Porti i Durrësit është shndërruar nga premtim strategjik në një sërë akuzash për mungesë transparence, abuzim me pronën publike dhe një debat të ashpër politik. Në të njëjtën kohë, porti është vënë në qendër të një hetimi për trafikun e dyshuar të mbetjeve toksike — një çështje që po vë në pikëpyetje jo vetëm besueshmërinë e institucioneve, por edhe të ardhmen ekonomike dhe mjedisore të qytetit.
Ky është rasti që ndodh ndërkohë që publiku kërkon të dijë: çfarë është vërtet, çfarë është nën hije, dhe çfarë pret të zbulohen?
Çfarë dihet deri tani
- Ligji Nr. 79/2022 miratoi kornizën e marrëveshjes për projektin strategjik “Durres Marina & Yachts” mes qeverisë shqiptare dhe investitorëve të huaj.
- Sipas partisë opozitare Partia Demokratike, projekti ka përfshirë: transferimin falas ose nënvlerësimin e pronës publike (rreth 818 000 m² truall) dhe përjashtimin nga taksa dhe kontribute.
- Anëtakusat për mungesë konkurrence publike: PD pretendon që operatori privat është përzgjedhur pa garë dhe me privilegje që cenojnë interesin e shtetit.
- Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë la në fuqi ligjin dhe vendimet qeveritare që imputoheshin nga opozita si jotransparentë – në shkurt 2025 u hodh poshtë padia për anullimin e projektit.
- Në ndërkohë, u zbulua një çështje paralel: një anije‑kontenierë me flamur turk, Moliva XA443A, mbërriti pranë portit të Durrësit në fund të vitit 2024 me 102 konteinerë të dyshuar për mbetje toksike (rreth 2 100 ton) — fillimisht e nisur me destinacion Tajlandën, por refuzuar nga ky shtet.
- Prokuroria e Durrësit nisi hetim për “transport të mallrave të ndaluara ose të kufizuara” dhe krijoi procedurë penale për këtë ngarkesë.
- Ndërkohë, në aspektin e portit, tenderi për fazën e parë të portit të ri (Porto Romano, 6 km larg Durrësit) nuk tërhoqi asnjë ofertë, duke shtuar dyshimet për realisht projektin.
Çfarë nuk është sqaruar ende
- Publiku nuk ka ende raport të plotë të auditimit që tregon saktësisht çfarë humbje financiare ka shteti shqiptar në këtë projekt — pretendimet për dëm prej “€1.3 miliard” mbeten pa verifikim të plotë.
- Lidhur me ngarkesën e mbetjeve: ende nuk është publikuar analiza përfundimtare laboratorike që të provojë përbërjen dhe rrezikun real të materialit. Prokuroria vetë deklaroi mungesë laboratori të akredituar.
- Nuk ka deri tani vendimmarrje publike që të tregojë se si do të menaxhohet ndëshkimi apo pastrimi i kësaj situate — çështja mbetet e hapur dhe subjekti i debatit politik.
- Projekti i portit – përtej ligjit dhe vendimit kushtetues – ka pjesë ku implementimi është diskutues; ndryshimet e planit origjinal, mungesa e ofertave për tendera, dhe politikat financiare që përdoren, nuk janë zbardhur plotësisht.
Për portalin “Çkemi News”, ky rast përfaqëson një skenar me potencial të lartë lajmi: prania e elementeve të zhvillimit publik-investim, të zëvendësuara nga dyshime për favorizim, mungesë transparence dhe më tej, një krizë mjedisore që përhapet përtej kufijve të Shqipërisë.
- Seksionin “Çfarë dihet” me fakte konkrete e të verifikueshme (ligje, vendime gjykate, hetime publike).
- Seksionin “Çfarë mbetet nën hije” për të qenë transparent dhe objektiv — për të mos bërë pretendime që nuk mbështeten nga dokumente.
- Seksionin “Kë çon kjo për Një” – çfarë do të thotë për qytetarët e Durrësit, përpronësinë publike, për mjedisin dhe për besimin te institucionet.
- “Përgjegjësitë që mbeten” – çfarë duhet të ndodhë nga tani e tutje (hetim i plotë, publikim i analizave, llogari për përdorimin e pronës shtetërore).
Nga redaksia e Çkemi News
Ne jemi lajmi që nuk fle kurrë – sepse e vërteta s’ka orar!